Thái Hồ và Tây Hồ – hai miền cảnh sắc làm nên vẻ đẹp Giang Nam

Nếu chỉ nhìn trên bản đồ, Thái Hồ và Tây Hồ đều là những vùng nước nổi tiếng của Giang Nam. Nhưng khi đặt cạnh nhau, hai hồ lại kể hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.

Thái Hồ mở ra bằng quy mô lớn, mặt nước rộng và những dải núi thấp kéo dài ở đường chân trời. Còn Tây Hồ lại gần với thành phố hơn, nơi thiên nhiên đã được con người tổ chức qua nhiều thế kỷ bằng đê, cầu, đảo, đình, chùa và những góc nhìn được tính toán rất kỹ.

Trong hành trình Giang Nam dịp Tết, việc đi qua cả hai hồ giúp người đi hiểu rõ hơn một đặc điểm quan trọng của vùng đất này: nước không chỉ là phông nền cảnh quan, mà gần như là một phần của cách người Giang Nam xây thành phố, làm vườn và tạo nên mỹ học sống.

Vì sao nước luôn xuất hiện trong hình ảnh về Giang Nam?

Giang Nam nằm ở vùng hạ lưu Trường Giang, nơi sông ngòi, hồ và kênh đào tạo nên một mạng lưới thủy hệ dày đặc. Vì vậy, cảnh quan nước không phải một yếu tố trang trí xuất hiện ngẫu nhiên, mà gắn trực tiếp với quá trình hình thành đô thị và đời sống cư dân.

Ngay trong định hướng phát triển văn hóa – du lịch quanh Thái Hồ, Bộ Văn hóa và Du lịch Trung Quốc cũng nhấn mạnh việc xây dựng không gian “hồ – thành phố – sông” liên kết với nhau, đồng thời xem văn hóa Giang Nam, vườn cổ, phố cổ, trà và đời sống ven nước là những lớp đặc trưng của khu vực.

Điều này giải thích vì sao trong cùng một hành trình, du khách liên tục gặp nước dưới những hình thức khác nhau: Thái Hồ ở Vô Tích, ao hồ trong viên lâm Tô Châu, Tây Hồ tại Hàng Châu, rồi đến hệ thống sông ở Thượng Hải.

Nước gần như là “sợi chỉ” nối các thành phố lại với nhau.

Thái Hồ – một không gian lớn đến mức phải nhìn bằng đường chân trời

Theo cổng thông tin chính thức của thành phố Vô Tích, Thái Hồ là một trong năm hồ nước ngọt lớn của Trung Quốc, còn Nguyên Đầu Chử nằm ở phía Tây Bắc của hồ và được xem là một trong những khu thắng cảnh tiêu biểu nhất để thưởng ngoạn cảnh quan Thái Hồ.

Điểm khác biệt lớn nhất của Thái Hồ nằm ở quy mô.

Đứng bên bờ, người đi không chỉ nhìn thấy một mặt hồ, mà là một khoảng không gian mở rất rộng, nơi núi, nước, thuyền và làng xóm cùng xuất hiện trong một tầm nhìn dài. Chính cổng thông tin Vô Tích mô tả Nguyên Đầu Chử bằng sự kết hợp giữa núi, mặt nước lớn, thuyền buồm, làng ven hồ và những khu vườn mang phong cách Giang Nam.

Khác với một khu vườn cổ, Thái Hồ không khiến người đi dừng lại ở từng chi tiết nhỏ. Nó buộc tầm mắt phải hướng ra xa.

Nguyên Đầu Chử – vì sao nơi này trở thành “cửa sổ” nhìn ra Thái Hồ?

Tên Nguyên Đầu Chử – Yuantouzhu xuất phát từ một dải đất nhô ra hồ có hình dáng giống đầu rùa đang ngẩng lên khỏi mặt nước. Theo thông tin chính thức của Vô Tích, chính địa hình này tạo nên tên gọi của khu thắng cảnh.

Vị trí nhô ra giữa hồ giúp Nguyên Đầu Chử có góc nhìn thoáng hơn nhiều khu vực ven bờ khác. Từ đây, cảnh quan không bị giới hạn bởi công trình đô thị mà mở trực tiếp ra mặt nước.

Đây cũng là lý do trong hành trình, trải nghiệm đi thuyền trên Thái Hồ quan trọng hơn việc chỉ đứng chụp ảnh bên bờ. Khi thuyền rời bến, khoảng cách với đường phố và kiến trúc dần tăng lên, để lại cảm giác rất rõ về quy mô của hồ.

Theo cổng thông tin Vô Tích, từ bến Nguyên Đầu Chử du khách có thể đi thuyền thưởng ngoạn Thái Hồ và nhìn thấy cảnh núi – nước đặc trưng quanh vùng hồ.

Thái Hồ trong văn hóa Giang Nam không chỉ là cảnh quan thiên nhiên

Thái Hồ không đứng tách biệt với các thành phố xung quanh.

Khu vực ven hồ liên kết Vô Tích, Tô Châu và nhiều đô thị phía Nam Giang Tô, tạo nên một không gian sinh sống và văn hóa rộng lớn. Trong các định hướng phát triển du lịch chính thức của tỉnh Giang Tô, vùng Thái Hồ được gắn với hình ảnh “mẫu hình đời sống Giang Nam”, nơi vườn cổ, thủ công truyền thống, trà, nghệ thuật và đời sống ven hồ cùng tồn tại.

Chi tiết này giúp Thái Hồ có một vị trí đặc biệt trong hành trình.

Sau khi đứng trước mặt hồ rộng lớn tại Vô Tích, du khách tiếp tục đến Tô Châu và bắt gặp cùng một tư duy cảnh quan ấy nhưng ở quy mô nhỏ hơn: nước được đưa vào trong khu vườn, đá tượng trưng cho núi, còn pavilion và hành lang được đặt để hướng mắt về phía hồ.

Thái Hồ vì vậy giống như một “phiên bản lớn” của thế giới sơn thủy mà người Giang Nam sau đó thu nhỏ vào viên lâm.

Từ Thái Hồ đến viên lâm Tô Châu – nước bắt đầu được thu nhỏ

Một trong những điều thú vị nhất của hành trình nằm ở sự thay đổi tỷ lệ.

Ở Thái Hồ, nước mở rộng đến đường chân trời.

Đến Chuyết Chính Viên, mặt nước được đưa vào bên trong bức tường vườn.

Ở đó, hồ không còn chỉ để ngắm. Nó trở thành trung tâm tổ chức toàn bộ không gian. Pavilion, cầu, hành lang, cây và đá đều được bố trí trong mối quan hệ với mặt nước.

Chính UNESCO khi mô tả hệ thống vườn cổ Tô Châu cũng nhấn mạnh rằng các khu vườn này tái tạo cảnh quan tự nhiên thu nhỏ bằng nước, đá, cây và kiến trúc.

Như vậy, đi từ Vô Tích sang Tô Châu không phải là chuyển sang một câu chuyện hoàn toàn khác. Đó là đi từ thiên nhiên lớn sang thiên nhiên được tái cấu trúc.

Xem thêm: Vườn cổ Tô Châu – nghệ thuật thu cả thiên nhiên vào một khu vườn

Tây Hồ – một hồ nước nhưng cũng là một công trình văn hóa

Nếu Thái Hồ gây ấn tượng bằng quy mô tự nhiên, Tây Hồ tại Hàng Châu lại nổi bật ở cách con người can thiệp vào cảnh quan trong suốt nhiều thế kỷ.

UNESCO ghi nhận West Lake Cultural Landscape of Hangzhou không chỉ gồm mặt hồ, mà còn cả các ngọn đồi bao quanh ba phía, cùng đê, đảo nhân tạo, chùa, tháp, pavilion, vườn và cây cảnh đã được bổ sung để hoàn thiện cảnh quan.

Điểm quan trọng nằm ở chữ “cultural landscape” – cảnh quan văn hóa.

Tây Hồ không được nhìn nhận chỉ như một thắng cảnh thiên nhiên. Giá trị của nó nằm ở quá trình con người liên tục chỉnh sửa và bổ sung cảnh quan để tạo ra những góc nhìn lý tưởng giữa hồ, núi và kiến trúc.

Đây cũng là lý do Tây Hồ tạo ra cảm giác rất khác Thái Hồ.

Thái Hồ cho người xem cảm giác về độ rộng. Tây Hồ lại khiến người ta để ý đến từng lớp cảnh được sắp đặt quanh bờ.

Tây Hồ đã được “thiết kế” qua nhiều thế kỷ như thế nào?

Theo UNESCO, từ thế kỷ IX, Tây Hồ đã truyền cảm hứng cho thi nhân, học giả và nghệ sĩ. Qua nhiều giai đoạn, các đê, đảo nhân tạo, chùa, pavilion và vườn được bổ sung để hoàn thiện cảnh quan, tạo nên một chuỗi góc nhìn phản ánh lý tưởng hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Điều này có nghĩa vẻ đẹp của Tây Hồ không chỉ đến từ việc “hồ đẹp”.

Con người đã chủ động tạo ra cách nhìn hồ. Một con đê giúp tầm nhìn được kéo dài. Một pavilion tạo nơi dừng chân. Một ngọn tháp trở thành điểm nhấn trên đường chân trời.

Một cây cầu không chỉ giúp đi qua nước mà còn trở thành một phần của bố cục cảnh. Tây Hồ vì thế gần với một tác phẩm cảnh quan khổng lồ hơn là một hồ nước đơn thuần.

“Thập cảnh Tây Hồ” – khi phong cảnh được đặt tên như những câu thơ

Một trong những cách rõ nhất để thấy tư duy thẩm mỹ của Tây Hồ là hệ thống “Thập cảnh Tây Hồ”.

Trang chính thức của ngành văn hóa – du lịch Hàng Châu liệt kê những cảnh nổi tiếng như Tô Đê Xuân Hiểu, Bình Hồ Thu Nguyệt, Đoạn Kiều Tàn Tuyết, Tam Đàm Ấn Nguyệt, Lôi Phong Tịch Chiếu và nhiều cảnh khác.

Điều thú vị là những tên gọi này hiếm khi chỉ mô tả một địa điểm.

Chúng thường kết hợp địa hình + mùa + thời điểm trong ngày + hiện tượng thiên nhiên.

“Bình Hồ Thu Nguyệt” không chỉ là một nơi bên hồ mà gợi cả mặt hồ phẳng và ánh trăng mùa thu.

“Đoạn Kiều Tàn Tuyết” không chỉ là một cây cầu mà còn gắn với cảnh tuyết còn sót lại.

“Lôi Phong Tịch Chiếu” lại nhấn vào ánh chiều trên tháp Lôi Phong.

Phong cảnh vì vậy được cảm nhận theo thời gian, thời tiết và tâm trạng, chứ không chỉ theo tọa độ.

Đoạn Kiều Tàn Tuyết – vì sao tuyết lại trở thành một phần ký ức của Tây Hồ?

Trong hệ thống cảnh nổi tiếng của Tây Hồ có Đoạn Kiều Tàn Tuyết – Lingering Snow on Broken Bridge. Tên cảnh đã cho thấy tuyết từ lâu là một phần của trí tưởng tượng văn hóa quanh Tây Hồ, dù tuyết ở Hàng Châu không xuất hiện ổn định mỗi mùa đông.

Điều đáng chú ý là người xưa không chọn khoảnh khắc tuyết rơi dày nhất để đặt tên cho cảnh, mà chọn “tàn tuyết” – tuyết còn sót lại.

Đây là một mỹ cảm rất đặc trưng: vẻ đẹp không nằm ở lúc thiên nhiên đạt cực điểm, mà ở khoảnh khắc nó đang thay đổi.

Vì vậy, với hành trình tháng 2, nếu may mắn gặp tuyết, Tây Hồ sẽ mang một lớp cảnh sắc hiếm. Nhưng ngay cả khi không có tuyết, tiết trời lạnh, cây thưa lá và sương trên mặt nước vẫn rất gần với tinh thần mùa đông vốn đã gắn với cảnh quan nơi đây.

Du thuyền Tây Hồ – cách nhìn hồ từ bên trong cảnh quan

Trong tour, đoàn trải nghiệm du thuyền Tây Hồ.

Đây là một cách rất phù hợp để cảm nhận giá trị của hồ, bởi khi ở trên mặt nước, người đi không nhìn cảnh từ một phía cố định mà liên tục thấy các lớp núi, đảo, đê và công trình ven bờ thay đổi theo góc nhìn.

Trang chính thức của Hàng Châu cũng giới thiệu West Lake Cruise Boats như một trong những cách tham quan tiêu biểu của khu vực.

Trên thuyền, sự khác biệt giữa Thái Hồ và Tây Hồ càng rõ. Thái Hồ khiến người ta nhìn ra xa. Tây Hồ lại khiến người ta nhìn quanh.

Mỗi lần thuyền đổi hướng, một lớp cảnh mới có thể xuất hiện phía sau hàng cây hoặc ngọn đồi.

Tây Hồ và nghệ thuật “mượn cảnh”

Một trong những điểm đặc biệt của Tây Hồ là các yếu tố nằm ngoài mặt nước vẫn trở thành một phần của phong cảnh.

Núi bao quanh hồ, tháp trên đồi, chùa, đê và cây cối đều được nhìn như một tổng thể.

Đây cũng là tinh thần rất gần với khái niệm “mượn cảnh” trong nghệ thuật vườn cổ Trung Hoa: không nhất thiết phải sở hữu toàn bộ cảnh vật bên trong một khuôn viên, chỉ cần tổ chức tầm nhìn để cảnh ở xa trở thành một phần của bố cục.

Tây Hồ vận hành theo cách ấy ở quy mô đô thị.

Những ngọn đồi không nằm “trong hồ”, nhưng lại quyết định đường chân trời. Một ngôi tháp ở xa có thể trở thành điểm kết của cả một góc nhìn.

Đây chính là lớp tư duy mà sau đó du khách cũng có thể bắt gặp trong vườn cổ Tô Châu.

Thái Hồ rộng, Tây Hồ tinh – nhưng cùng chung một mỹ học

Nếu phải mô tả thật ngắn, Thái Hồ gây ấn tượng bằng quy mô, còn Tây Hồ gây ấn tượng bằng bố cục.

Thái Hồ rộng đến mức tạo cảm giác con người đứng trước thiên nhiên lớn hơn mình.

Tây Hồ lại khiến người ta cảm nhận thiên nhiên như một không gian đã được con người đối thoại, sắp đặt và hoàn thiện qua nhiều thế kỷ.

Nhưng hai nơi vẫn có một điểm chung rất rõ: cả hai đều cho thấy người Giang Nam không tách thiên nhiên khỏi đời sống.

Nước nằm cạnh thành phố. Vườn nằm trong khu dân cư. Trà phát triển trên những ngọn đồi quanh hồ.

Chùa và pavilion trở thành một phần của đường chân trời. Chính sự hòa trộn này tạo nên thứ người ta thường gọi là “vẻ đẹp Giang Nam”.

Tây Hồ không đứng riêng khỏi trà Long Tỉnh và chùa Pháp Hỷ

Ở Hàng Châu, hồ nước chỉ là một phần của cả một hệ sinh thái văn hóa rộng hơn.

Trang chính thức của Hàng Châu cho thấy cảnh quan Tây Hồ còn liên kết với các tuyến trà Long Tỉnh, làng trà, bảo tàng trà và hệ thống chùa cổ quanh hồ, trong đó có chùa Pháp Hỷ.

Điều đó lý giải vì sao lịch trình tour sau Tây Hồ lại tiếp tục đến Pháp Hỷ và trải nghiệm trà Long Tỉnh.

Ba điểm này tưởng khác nhau nhưng thực ra nằm trong cùng một không gian văn hóa.

Tây Hồ là cảnh. Pháp Hỷ là tín ngưỡng. Long Tỉnh là cách con người sử dụng chính điều kiện tự nhiên quanh hồ để tạo nên một sản vật đặc trưng.

Xem thêm: Hàng Châu dịp Tết: chùa Pháp Hỷ, trà Long Tỉnh, Cung yến và Tống Thành

Tháng 2 làm hai mặt hồ thay đổi như thế nào?

Hành trình dịp Tết rơi vào tháng 2, thời điểm cả Vô Tích và Hàng Châu vẫn có thể mang rõ sắc thái mùa lạnh.

Ở Thái Hồ, bầu trời nhiều mây, mặt nước lạnh và cành cây thưa lá có thể tạo nên một không gian tối giản hơn các mùa khác. Cảnh hồ lúc này bớt nhiều màu nhưng lại rõ đường nét.

Tại Tây Hồ, mùa đông có một giá trị thẩm mỹ khác. Khi những tán cây mỏng đi, các đê, pavilion, cầu và công trình ven bờ hiện ra rõ hơn. Nếu gặp sương hoặc tuyết nhẹ, mặt nước và kiến trúc càng gần với những hình ảnh mùa đông từng xuất hiện trong thơ ca và tên gọi các cảnh Tây Hồ.

Tuy nhiên, tuyết ở cả Vô Tích và Hàng Châu đều phụ thuộc thời tiết từng năm, vì vậy không nên xem đây là trải nghiệm chắc chắn của tour.

Vì sao không nên chỉ gọi hai nơi là “điểm ngắm cảnh”?

Thái Hồ và Tây Hồ đều rất đẹp, nhưng nếu chỉ dừng ở việc chụp ảnh thì trải nghiệm sẽ khá giống nhiều hồ nước khác.

Giá trị thật sự nằm ở việc nhìn thấy hai cách con người Giang Nam sống cùng nước.

Tại Thái Hồ, con người thích nghi với một hệ sinh thái hồ lớn, phát triển các đô thị, làng và không gian văn hóa quanh vùng nước.

Tại Tây Hồ, con người đi xa hơn một bước: họ chỉnh sửa cảnh quan, đặt tên cho từng cảnh, xây đê, đảo, chùa và pavilion để biến thiên nhiên thành một hệ thống thẩm mỹ.

Một bên gần với thiên nhiên rộng lớn.

Một bên gần với nghệ thuật tạo cảnh.

Đi cả hai trong cùng một hành trình giúp khái niệm “cảnh sắc Giang Nam” trở nên cụ thể hơn rất nhiều. 

Từ hai mặt hồ nhìn lại toàn bộ hành trình Giang Nam

Điều hay của tuyến Vô Tích – Tô Châu – Hàng Châu – Thượng Hải là câu chuyện về nước không kết thúc khi rời Thái Hồ hay Tây Hồ.

Nước tiếp tục xuất hiện trong ao hồ của Chuyết Chính Viên và Sư Tử Lâm, trong cấu trúc kênh rạch của vùng Giang Nam và cuối cùng là sông Hoàng Phố chia hai bờ Thượng Hải.

Quy mô và hình thức thay đổi, nhưng nước vẫn liên tục định hình cách các thành phố được nhìn và được sống.

Vì vậy, Thái Hồ và Tây Hồ không chỉ là hai điểm đẹp trong tour. Chúng giống hai chương lớn giúp người đi hiểu vì sao Giang Nam từ lâu luôn gắn với hình ảnh sông nước, viên lâm và những thành phố có vẻ đẹp rất mềm mại.

Thái Hồ và Tây Hồ trong hành trình TSTtourist

Trong hành trình du lịch Giang Nam dịp Tết cùng TSTtourist, du khách tham quan Nguyên Đầu Chử và đi thuyền ngắm Thái Hồ tại Vô Tích, sau đó tiếp tục đến Tô Châu trước khi trải nghiệm du thuyền Tây Hồ tại Hàng Châu.

Hai mặt hồ nằm ở hai chặng khác nhau, nhưng khi đặt cạnh nhau lại cho thấy rất rõ hai sắc thái của Giang Nam: một bên khoáng đạt và rộng mở, một bên tinh tế và được định hình bởi nhiều thế kỷ văn hóa.

Xem thêm: Du lịch Giang Nam dịp Tết: Thượng Hải – Tô Châu – Hàng Châu có gì đặc biệt?

Thời gian: tháng 2 – dịp Tết Nguyên Đán
Giá tour: đang cập nhật

Từ Thái Hồ rộng đến tận đường chân trời đến Tây Hồ được bao quanh bởi đê, đảo, chùa và những ngọn đồi, người đi có thể nhìn thấy hai cách rất khác nhau mà nước hiện diện trong văn hóa Giang Nam.

Một nơi khiến người ta cảm nhận thiên nhiên lớn đến mức nào.

Một nơi cho thấy con người có thể dùng hàng trăm năm để biến cảnh quan thành nghệ thuật.

Và chính khoảng cách giữa hai trải nghiệm ấy làm hành trình Giang Nam trở nên sâu hơn một chuyến đi chỉ để ngắm cảnh.