Từ xe Ding Ding đến cầu vượt biển Hong Kong - Chu Hải - Macau: cách Hong Kong kết nối qua hơn một thế kỷ

Có lẽ ít nơi nào cho thấy sự thay đổi của giao thông đô thị rõ như Hong Kong.

Một bên là Ding Ding Hong Kong - những toa tram hai tầng đã chạy dọc đảo Hong Kong từ năm 1904, len qua các khu phố ở tốc độ chậm và gần như trở thành một phần ký ức đô thị.

Một bên là Tsing Ma Bridge - cây cầu treo lớn được đưa vào vận hành cùng thời kỳ Hong Kong mở rộng kết nối với sân bay Chek Lap Kok.

Và xa hơn nữa là hệ thống Hong Kong - Zhuhai - Macao Bridge, một công trình cầu - hầm vượt biển dài 55 km nối Hong Kong với Chu Hải và Macau.

Ba công trình thuộc ba thời kỳ khác nhau, nhưng khi đặt cạnh nhau lại kể cùng một câu chuyện: Hong Kong luôn phải tìm cách kết nối một không gian bị chia cắt bởi đảo, núi và biển.

Ding Ding Hong Kong - hơn 120 năm vẫn chạy giữa thành phố hiện đại

Theo Hong Kong Tramways, hệ thống tram chính thức bắt đầu phục vụ từ ngày 30/7/1904, chạy dọc bờ Bắc Hong Kong Island và kết nối khu vực phía Đông với phía Tây.

Ban đầu, đội xe chỉ có 26 toa một tầng.

Ngày nay, Hong Kong Tramways vận hành 165 tram, trong đó có các toa cổ và tram phục vụ sightseeing. Đây được giới thiệu là đội xe điện hai tầng lớn nhất thế giới còn hoạt động, với trung bình khoảng 200.000 lượt hành khách mỗi ngày.

Điều đáng chú ý là Ding Ding không tồn tại như một phương tiện “hoài cổ” dành riêng cho khách du lịch.

Nó vẫn là giao thông công cộng thực sự.

Người dân dùng tram để đi làm.

Học sinh dùng để di chuyển giữa các khu phố.

Khách du lịch ngồi tầng hai để quan sát thành phố.

Một phương tiện hơn một thế kỷ tuổi vẫn chen giữa những tòa nhà kính, tuyến metro hiện đại và dòng xe đông đúc.

Đó chính là điều làm Ding Ding khác biệt.

Vì sao gọi là “Ding Ding”?

Tên “Ding Ding” không phải tên chính thức của hệ thống.

Đó là biệt danh địa phương, xuất phát từ âm thanh tiếng chuông tram phát ra khi tài xế cảnh báo người đi đường hoặc xin nhường đường.

Âm thanh ngắn, sắc và dễ nhận biết ấy đã tồn tại đủ lâu để trở thành một phần của ký ức âm thanh Hong Kong.

Ngay trong dịp kỷ niệm 120 năm hoạt động, Hong Kong Tramways vẫn dùng chính biệt danh “Ding Ding” khi nói về hệ thống tram trong truyền thông chính thức.

Tên gọi vì thế rất đời thường.

Không phải tên kỹ thuật.

Không phải thương hiệu cầu kỳ.

Chỉ là âm thanh người Hong Kong nghe suốt hơn một thế kỷ và dần biến thành tên gọi quen thuộc của cả phương tiện.

Tuyến tram ban đầu chỉ nối Kennedy Town với Causeway Bay

Lịch sử của Ding Ding cũng phản ánh cách Hong Kong mở rộng theo thời gian.

Theo Hong Kong Tramways, hệ thống ban đầu được xây dưới dạng đường đơn từ Kennedy Town đến Causeway Bay.

Sau đó tuyến tiếp tục mở rộng về phía Đông đến Shau Kei Wan và dần chuyển sang hệ thống đường đôi.

Điều này rất dễ hiểu nếu đặt trong địa hình Hong Kong.

Bờ Bắc đảo Hong Kong là nơi tập trung nhiều hoạt động thương mại và dân cư nhất.

Các khu vực như Kennedy Town, Central, Wan Chai, Causeway Bay và Shau Kei Wan đều nằm dọc theo một hành lang tương đối hẹp giữa sườn núi và bờ biển.

Tram vì thế gần như chạy theo đúng “xương sống đô thị” của Hong Kong Island.

Những toa Ding Ding đầu tiên chưa phải xe hai tầng

Hình ảnh Ding Ding ngày nay gần như luôn gắn với tram hai tầng.

Nhưng lúc bắt đầu hoạt động, toàn bộ đội xe đều là single-deck.

Hong Kong Tramways cho biết do nhu cầu hành khách tăng, các toa hai tầng mới được đưa vào sau đó.

Những phiên bản đầu tiên còn có tầng trên kiểu mở, rồi dần được bổ sung mái che và thiết kế kín hơn để thích nghi với thời tiết.

Quá trình thay đổi đó cho thấy tram không đứng yên trong lịch sử.

Hình dáng mà khách nhìn thấy hiện nay thực chất là kết quả của hơn một thế kỷ điều chỉnh để phù hợp với mật độ dân cư, thời tiết và nhu cầu vận chuyển.

Đi Ding Ding không nhanh, nhưng chính vì chậm nên đáng trải nghiệm

Hong Kong có MTR nhanh hơn rất nhiều.

Taxi cũng linh hoạt hơn.

Nhưng Ding Ding mang lại một thứ mà các phương tiện ấy khó có: góc nhìn liên tục ở cấp độ đường phố.

Khi ngồi trên tầng hai, người đi đủ cao để nhìn qua dòng xe phía dưới nhưng vẫn đủ gần để thấy bảng hiệu, ban công, cửa hàng và nhịp sống hai bên đường.

Không gian liên tục thay đổi.

Kennedy Town mang màu sắc dân cư.

Central hiện ra bằng văn phòng và những tòa tháp.

Wan Chai dày đặc cửa hàng và phố nhỏ.

Causeway Bay lại chuyển sang nhịp thương mại lớn hơn.

Ding Ding vì vậy phù hợp nhất khi không coi nó chỉ là phương tiện đi từ A đến B.

Nó là một cách xem Hong Kong chạy ngang qua cửa sổ.

Từ Ding Ding đến Cầu Thanh Mã - Hong Kong bước sang một bài toán kết nối lớn hơn

Nếu Ding Ding giải quyết việc di chuyển dọc Hong Kong Island, Tsing Ma Bridge - Cầu Thanh Mã lại thuộc một quy mô hoàn toàn khác.

Cây cầu nằm trên mạng lưới Lantau Link, kết nối khu vực đô thị với đảo Lantau và đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp cận sân bay quốc tế Hong Kong tại Chek Lap Kok.

Theo Hong Kong Transport Department, Tsing Ma Bridge là cầu treo 6 làn xe, có nhịp chính dài khoảng 1,377 km và được đưa vào sử dụng năm 1997.

Nếu Ding Ding được sinh ra từ nhu cầu đi lại của một đô thị đang lớn lên đầu thế kỷ XX, Tsing Ma Bridge phản ánh một Hong Kong cuối thế kỷ XX đang tái cấu trúc mạng lưới giao thông ở quy mô vùng.

Cầu Thanh Mã không chỉ nổi bật vì kích thước

Trong hành trình từ sân bay Chek Lap Kok vào thành phố, Tsing Ma Bridge thường là một trong những công trình lớn đầu tiên du khách nhìn thấy.

Điều đáng chú ý nằm ở vị trí và vai trò của nó.

Hong Kong không phải một khối đất liền liên tục.

Đảo, eo biển và núi chia cắt không gian.

Muốn kết nối sân bay mới trên Lantau với phần đô thị chính, hạ tầng phải vượt qua các khoảng nước lớn.

Tsing Ma Bridge vì thế không chỉ là một “điểm check-in khi đi ngang qua”.

Nó là một phần của bài toán rất lớn: làm sao biến một sân bay nằm trên đảo thành một phần liền mạch của thành phố.

Một thế kỷ giao thông Hong Kong có thể đọc qua ba tốc độ khác nhau

Nếu nhìn theo tốc độ, ba công trình trong hành trình tạo nên một tương phản thú vị.

Ding Ding: chậm, gần đường phố, kết nối từng khu dân cư.

Tsing Ma Bridge: nhanh hơn, nối các phần đô thị và sân bay qua eo biển.

HZMB: đưa giao thông vượt ra khỏi phạm vi Hong Kong để kết nối cả một vùng đô thị xuyên biên giới.

Sự thay đổi ấy phản ánh chính cách Hong Kong mở rộng phạm vi kết nối.

Từ nội đô.

Ra sân bay.

Rồi sang Macau và Chu Hải.

Hong Kong - Zhuhai - Macao Bridge thực chất không chỉ là “một cây cầu”

Tên gọi dễ khiến nhiều người hình dung đây là một cây cầu liên tục dài 55 km.

Thực tế phức tạp hơn.

Theo trang chính thức của Hong Kong - Zhuhai - Macao Bridge, toàn bộ dự án dài khoảng 55 km, bao gồm:

• khoảng 12 km Hong Kong Link Road;

• khoảng 29,6 km Main Bridge;

• khoảng 13,4 km Zhuhai Link Road.

Đoạn từ Hong Kong Port đến Zhuhai Port và Macao Port dài khoảng 42 km.

Điểm đặc biệt là đây là một bridge-cum-tunnel sea crossing - hệ thống kết hợp cầu và hầm vượt biển, chứ không phải cầu nổi hoàn toàn trên mặt nước.

Theo website chính thức HZMB, đây là hệ thống cầu - hầm vượt biển dài nhất thế giới.

Vì sao phải có hầm ngầm giữa một tuyến cầu vượt biển?

Đây là phần kỹ thuật thú vị nhất của HZMB.

Nếu toàn tuyến chỉ sử dụng cầu, các nhịp cầu lớn có thể ảnh hưởng đến luồng hàng hải quan trọng trên vùng cửa sông Châu Giang.

Vì vậy, một đoạn được đưa xuống dưới mặt biển bằng immersed tunnel, kết nối với các phần cầu thông qua đảo nhân tạo.

Thiết kế này giúp tàu lớn tiếp tục đi qua phía trên luồng hàng hải mà không cần xây một nhịp cầu quá cao.

Ở góc độ trải nghiệm, điều đó khiến hành trình có một khoảnh khắc khá đặc biệt:

xe đang chạy giữa biển trên cầu, sau đó mặt đường hạ dần xuống và toàn bộ tuyến chuyển vào một đường hầm dưới nước.

Một công trình vượt biển nhưng có lúc lại biến mất hoàn toàn khỏi đường chân trời.

55 km - nhưng con số đáng chú ý hơn là 40 phút

Theo website chính thức HZMB, đoạn khoảng 42 km từ Hong Kong Port đến Zhuhai Port/Macao Port có thể di chuyển khoảng 40 phút trong điều kiện vận hành thông thường.

Trước khi có tuyến này, việc di chuyển giữa Hong Kong và phía Tây vùng Châu Giang phụ thuộc nhiều hơn vào phà hoặc các tuyến đường vòng dài.

HZMB thay đổi bài toán khoảng cách theo một cách rất rõ.

Hai địa điểm vốn bị ngăn cách bởi một khoảng biển lớn được đưa vào cùng một hành lang giao thông đường bộ.

Đó cũng là lý do công trình có ý nghĩa vượt xa du lịch.

HZMB nằm trong câu chuyện lớn hơn của Greater Bay Area

Hong Kong, Macau và các đô thị thuộc vùng đồng bằng Châu Giang có mật độ kinh tế và dân cư rất cao.

Nhưng lịch sử phát triển và hệ thống biên giới hành chính khiến việc kết nối giữa chúng không hoàn toàn đơn giản.

HZMB được xây để tăng khả năng liên kết giữa Hong Kong, Macau và khu vực phía Tây Pearl River Delta.

Với khách du lịch, công trình tạo ra một hành trình trực quan: rời Hong Kong bằng đường bộ, băng qua biển và tiến vào Macau.

Nhưng ở quy mô kinh tế, đây là một mắt xích trong mạng lưới lớn hơn giữa các đô thị của Greater Bay Area.

Từ đường ray cố định đến đại công trình vượt biển

Ding Ding và HZMB dường như không liên quan.

Một bên là xe điện đô thị.

Một bên là đại công trình hàng chục kilomet.

Nhưng chúng cùng giải quyết một vấn đề rất Hong Kong: không gian hạn chế và bị chia cắt.

Ding Ding tận dụng hành lang hẹp dọc bờ Bắc Hong Kong Island.

Tsing Ma Bridge vượt eo biển để nối sân bay.

HZMB tiếp tục kéo mạng lưới giao thông ra khỏi Hong Kong và băng qua cửa sông Châu Giang.

Hơn một thế kỷ trôi qua, quy mô công trình đã thay đổi rất lớn, nhưng câu hỏi cốt lõi vẫn giống nhau:

làm sao kết nối con người qua một địa hình mà núi và biển luôn nằm giữa đường đi?

Một thành phố hiện đại vẫn giữ phương tiện hơn trăm năm tuổi

Điều đặc biệt ở Hong Kong không phải việc xây được những công trình hiện đại.

Rất nhiều thành phố khác cũng làm được điều đó.

Điểm thú vị là một hệ thống tram bắt đầu từ năm 1904 vẫn tiếp tục hoạt động song song với MTR, cầu treo, sân bay quốc tế và một trong những tuyến cầu - hầm vượt biển lớn nhất thế giới.

Cũ không nhất thiết phải biến mất để nhường chỗ cho mới.

Ding Ding vẫn có vai trò của Ding Ding.

MTR giải quyết một nhu cầu khác.

Tsing Ma Bridge và HZMB lại thuộc một quy mô khác nữa.

Hệ thống giao thông vì vậy giống như nhiều lớp lịch sử cùng tồn tại thay vì một lớp mới hoàn toàn thay thế lớp cũ.

Ding Ding trong hành trình Hong Kong - Macau cùng TSTtourist

Trong hành trình TSTtourist, khách trải nghiệm xe Ding Ding vào ngày khám phá Victoria Peak và Repulse Bay, trước khi tiếp tục sang Macau qua Hong Kong - Zhuhai - Macao Bridge.

Ngày đầu đến Hong Kong, đoàn cũng đi ngang Tsing Ma Bridge, tạo thành một chuỗi khá thú vị nếu nhìn dưới góc độ giao thông:

Tsing Ma Bridge → Ding Ding → HZMB.

Ba trải nghiệm không được tạo ra cùng một thời kỳ, nhưng lại giúp khách nhìn thấy ba giai đoạn phát triển hạ tầng khác nhau của Hong Kong.

Xem thêm: Hong Kong - thành phố nhìn từ vịnh, sườn núi và những khu phố không ngủ

Từ đại công trình vượt biển đến một Macau hoàn toàn khác

Khi rời HZMB và bước vào Macau, trải nghiệm cũng thay đổi.

Hong Kong gây ấn tượng bằng mật độ, tốc độ và hạ tầng nhiều tầng.

Macau lại mở ra bằng A-Má Temple, Ruins of St. Paul’s, dấu ấn Bồ Đào Nha và các khu phức hợp hiện đại.

Chính cây cầu trở thành đoạn chuyển tiếp giữa hai kiểu thành phố rất khác nhau.

Xem thêm: Macau - thành phố nơi văn hóa Trung Hoa và Bồ Đào Nha cùng để lại dấu ấn

Nếu muốn trải nghiệm Ding Ding, nên ngồi ở đâu?

Với người lần đầu đi tram, tầng hai thường là vị trí thú vị hơn nếu còn chỗ.

Góc nhìn cao giúp quan sát biển hiệu, mặt tiền các tòa nhà và dòng phương tiện tốt hơn tầng dưới.

Nếu mục tiêu là ngắm phố, nên ưu tiên vị trí gần cửa sổ.

Tuy nhiên, Ding Ding vẫn là phương tiện công cộng đang hoạt động nên cần lưu ý:

• không chắn lối đi;

• chuẩn bị thanh toán theo quy định hiện hành;

• chú ý điểm xuống;

• không nên quá mải chụp ảnh mà ảnh hưởng hành khách khác.

Với hành trình tour, trải nghiệm ngắn vẫn đủ để cảm nhận nhịp di chuyển rất riêng của phương tiện này.

Tháng 12 - thời điểm dễ chịu để quan sát Hong Kong từ trên tram

Tháng 12 tại Hong Kong thường mát hơn đáng kể so với mùa hè.

Điều này đặc biệt dễ chịu với những trải nghiệm có yếu tố ngoài trời hoặc cửa sổ mở như tram, Victoria Peak hay các đoạn đi bộ ven vịnh.

Khi trời quang, ngồi trên tầng hai Ding Ding cũng giúp nhìn thành phố rõ hơn mà không phải chịu cảm giác nóng ẩm đặc trưng của mùa hè.

Đối với chặng HZMB, tháng 12 cũng thường thuận lợi hơn để quan sát cảnh biển trên các phần cầu nổi nếu thời tiết tốt.

Xem thêm: Đi Hong Kong - Macau cần biết gì? Tiền tệ, internet, mua sắm và những lưu ý khi tham quan Macau

Từ Ding Ding hơn trăm năm tuổi đến HZMB dài 55 km

Điểm đáng nhớ của Ding Ding Hong Kong không chỉ nằm ở hình dáng hai tầng hay tiếng chuông quen thuộc.

Giá trị lớn hơn nằm ở vị trí của nó trong lịch sử đô thị.

Năm 1904, tram giúp kết nối những khu dân cư đang phát triển dọc bờ Bắc Hong Kong Island.

Năm 1997, Tsing Ma Bridge mở rộng mạng lưới về phía Lantau và sân bay.

Đến thời đại HZMB, kết nối tiếp tục vượt khỏi phạm vi Hong Kong, băng qua biển đến Macau và Chu Hải.

Ba công trình đặt cạnh nhau cho thấy hơn một thế kỷ phát triển của thành phố bằng một cách rất trực quan: từ vài kilomet đường ray trong đô thị đến hàng chục kilomet cầu - hầm giữa biển.