Waitomo Glowworm Caves - thế giới ánh sáng xanh dưới lòng đất New Zealand

Ở Waitomo, trải nghiệm nổi tiếng nhất bắt đầu khi ánh sáng gần như biến mất.

Chiếc thuyền đi chậm trên dòng nước ngầm. Phía trên không còn là bầu trời, mà là trần hang phủ hàng nghìn điểm sáng xanh li ti. Không có màn hình hay hệ thống đèn được bố trí để tạo hiệu ứng. Ánh sáng ấy đến từ những sinh vật chỉ dài vài centimet sống trong môi trường ẩm và tối của hang.

Đó là hình ảnh làm nên danh tiếng của hang đom đóm Waitomo.

Nhưng nếu chỉ gọi nơi đây là “hang động có đom đóm đẹp như bầu trời sao”, chúng ta mới nhìn thấy phần dễ nhận biết nhất. Phía sau khung cảnh ấy là một hệ địa chất bắt đầu hình thành từ hơn 30 triệu năm trước, một loài côn trùng bản địa có cơ chế săn mồi đặc biệt và mối liên hệ lâu đời giữa hang động với người Māori địa phương.

Từ đáy biển hơn 30 triệu năm trước đến hệ hang Waitomo ngày nay

Câu chuyện của Waitomo bắt đầu từ khi khu vực này vẫn còn nằm dưới biển.

Theo Discover Waitomo, khoảng 30 triệu năm trước, toàn bộ vùng Waitomo nằm dưới mặt biển. Qua thời gian, xác và vỏ của các sinh vật biển giàu canxi tích tụ, nén lại và hình thành các lớp đá vôi.

Sau khi địa chất khu vực nâng lên khỏi mặt biển, nước mưa bắt đầu thấm qua đất và các khe nứt.

Nước hấp thụ carbon dioxide trong đất, trở nên có tính axit nhẹ rồi từ từ hòa tan đá vôi. Quá trình này diễn ra trong thời gian rất dài, mở rộng các khe nứt thành những đường ngầm, khoang lớn và hệ thống hang động.

Ngày nay, Department of Conservation New Zealand mô tả địa hình Waitomo bằng một loạt dạng địa mạo karst như hố sụt, các bề mặt đá bị hòa tan, vòm tự nhiên, đường hầm và hang động.

Vì vậy, Waitomo không chỉ có một hang nổi tiếng.

Đó là cả một vùng địa chất được hình thành bởi sự tương tác kéo dài hàng triệu năm giữa đá vôi và nước.

Tên “Waitomo” đã kể sẵn câu chuyện về địa hình

Tên địa danh cũng liên quan trực tiếp đến cảnh quan này.

Theo Discover Waitomo, “Waitomo” được tạo thành từ hai từ Māori: “wai” nghĩa là nước và “tomo” có nghĩa là lỗ hoặc cửa mở.

Tên gọi có thể hiểu gần với hình ảnh “dòng nước đi vào một lỗ trong lòng đất”.

Đây gần như là một mô tả địa chất thu nhỏ của Waitomo.

Nước từ mặt đất biến mất vào các hố và khe đá, tiếp tục chảy trong hệ thống ngầm rồi từng bước mở rộng các khoang hang qua thời gian.

Chính mạng lưới nước ấy cũng tạo điều kiện cho môi trường ẩm bên trong hang - yếu tố đặc biệt quan trọng đối với glowworm.

“Đom đóm” Waitomo thực chất không phải firefly

Đây là một trong những thông tin dễ bị hiểu sai nhất khi nói về hang đom đóm Waitomo.

Tên tiếng Anh “glowworm” dễ khiến người đọc liên tưởng đến firefly - loài đom đóm bay phát sáng quen thuộc.

Nhưng glowworm nổi tiếng ở New Zealand là Arachnocampa luminosa, một loài fungus gnat đặc hữu của New Zealand.

Theo Department of Conservation New Zealand, vòng đời của chúng gồm bốn giai đoạn: trứng, ấu trùng, nhộng và côn trùng trưởng thành. Giai đoạn ấu trùng là thời điểm chúng kiếm ăn và tạo ánh sáng nổi bật nhất.

Nói cách khác, thứ du khách nhìn thấy phủ kín trần hang Waitomo không phải hàng nghìn con đom đóm đang bay.

Chúng phần lớn là ấu trùng bám cố định trên bề mặt hang.

Chi tiết nhỏ này làm trải nghiệm Waitomo trở nên thú vị hơn hẳn: “bầu trời sao” thực chất là một quần thể sinh vật đang săn mồi.

Ánh sáng xanh đẹp mắt thực chất là một chiếc bẫy

Glowworm không phát sáng để tạo cảnh đẹp.

Đó là một công cụ sinh tồn.

Theo Department of Conservation New Zealand, ấu trùng phát ra ánh sáng để thu hút con mồi. Từ nơi bám trên trần hoặc vách hang, chúng thả xuống nhiều sợi tơ mảnh có chất dính.

Những côn trùng nhỏ bay hoặc bị dòng nước đưa vào hang sẽ bị ánh sáng hấp dẫn.

Khi mắc vào những sợi tơ, con mồi được glowworm kéo lên và ăn.

Nhìn gần, những “sợi câu” có thể tạo thành cả một rèm nhỏ treo từ trần hang.

Điều đó tạo ra một nghịch lý rất thú vị: một trong những cảnh quan dưới lòng đất đẹp nhất New Zealand lại được tạo nên bởi một hệ thống săn mồi cực kỳ hiệu quả.

Ánh sáng mà con người thấy là đẹp chính là thứ báo hiệu nguy hiểm đối với những côn trùng nhỏ sống trong hang.

Vì sao glowworm lại phát triển mạnh ở Waitomo?

Không phải mọi hang động đều có thể tạo ra mật độ glowworm lớn.

Chúng cần một tổ hợp điều kiện khá cụ thể.

Department of Conservation New Zealand cho biết glowworm thích môi trường ẩm, ít hoặc không có gió.

Waitomo đáp ứng khá tốt các điều kiện ấy.

Bên trong hang có dòng nước ngầm và độ ẩm cao. Bóng tối giúp ánh sáng sinh học của glowworm trở nên hiệu quả trong việc thu hút con mồi. Dòng nước cũng có thể mang nhiều côn trùng nhỏ vào hệ thống hang.

Môi trường ấy tạo thành một chuỗi tương tác khá hoàn chỉnh:

nước duy trì độ ẩm → côn trùng xuất hiện → glowworm có nguồn thức ăn → quần thể có thể duy trì với mật độ lớn.

Đó là lý do phần đẹp nhất của Waitomo không thể tách rời điều kiện sinh thái của hang.

Thạch nhũ và măng đá ghi lại thời gian theo một cách khác

Glowworm thường chiếm hết sự chú ý, nhưng phần đá bên trong Waitomo cũng đáng để quan sát kỹ.

Khi nước giàu canxi nhỏ từ trần xuống, khoáng chất dần kết tủa.

Trên trần hình thành stalactites - thạch nhũ.

Từ nền hang phát triển lên là stalagmites - măng đá.

Department of Conservation New Zealand lưu ý rằng các dạng đá này được hình thành từ sự kết tủa calcium carbonate qua hàng trăm đến hàng nghìn năm và rất dễ bị tổn thương.

Chúng phát triển chậm đến mức một chi tiết chỉ vài centimet cũng có thể là kết quả của quá trình lâu hơn rất nhiều so với một đời người.

Vì vậy khi bước vào Waitomo, có thể nhìn hang ở hai thang thời gian rất khác nhau.

Glowworm có vòng đời tương đối ngắn.

Nhưng lớp đá bao quanh chúng lại là kết quả của hàng triệu năm địa chất.

Chính sự đặt cạnh nhau giữa một hệ sinh vật đang sống và một cấu trúc đá cổ tạo nên chiều sâu rất riêng cho không gian này.

Một địa điểm du lịch đã được khám phá cùng người Māori từ thế kỷ XIX

Waitomo không chỉ có câu chuyện về địa chất và sinh vật.

Lịch sử tham quan hang cũng gắn với người Māori địa phương.

Theo Discover Waitomo, Waitomo Glowworm Caves đã là một điểm tham quan trong hơn 130 năm.

Lịch sử của hang gắn với Chief Tane Tinorau, một thủ lĩnh Māori địa phương, cùng nhà khảo sát người Anh Fred Mace. Hai người đã khám phá hệ thống hang bằng bè vào cuối thế kỷ XIX.

Sau đó, Tane Tinorau cùng gia đình bắt đầu hướng dẫn khách tham quan hang.

Chi tiết này quan trọng vì Waitomo không chỉ là một tài nguyên thiên nhiên được “phát hiện” rồi khai thác du lịch từ bên ngoài.

Câu chuyện của nơi đây gắn với mana whenua - cộng đồng Māori có mối liên hệ tổ tiên với vùng đất, và yếu tố văn hóa này vẫn là một phần trong trải nghiệm hướng dẫn ngày nay.

Đi thuyền trong Glowworm Grotto - phần yên lặng nhất cũng là phần đáng nhớ nhất

Trong trải nghiệm tại Waitomo Glowworm Caves, phần được nhiều người nhớ nhất là khi thuyền tiến vào Glowworm Grotto.

Không gian dần tối.

Các điểm sáng trên trần hiện rõ hơn.

Khi mắt thích nghi với bóng tối, người đi bắt đầu thấy mật độ ánh sáng tăng lên, trải rộng như một lớp sao nhỏ.

Điểm đặc biệt là trải nghiệm này không cần tốc độ hay hiệu ứng mạnh.

Nó dựa nhiều vào sự yên tĩnh.

Càng ít ánh sáng và tiếng động không cần thiết, sự hiện diện của hang càng rõ.

Tourism New Zealand giới thiệu chính trải nghiệm đi thuyền dưới hàng nghìn glowworm là một trong những điểm nổi bật nhất của Waitomo Glowworm Caves, đồng thời nhấn mạnh lịch sử văn hóa và địa chất của khu vực.

Với người lần đầu đến đây, chi tiết nên quan sát không chỉ là số lượng điểm sáng.

Hãy để ý cách chúng tập trung thành từng vùng trên trần hang và cách ánh sáng thay đổi khi thuyền di chuyển sang những khoang khác nhau.

Waitomo không phải chỉ có một hang động

Tên “Waitomo Caves” đôi khi khiến người đọc tưởng đây là một hang duy nhất.

Trên thực tế, Discover Waitomo giới thiệu ba trải nghiệm hang chính trong hệ thống du lịch của khu vực: Waitomo Glowworm Caves, Ruakuri Cave và Aranui Cave.

Mỗi nơi có đặc điểm khác nhau.

Waitomo Glowworm Caves nổi tiếng nhất nhờ quần thể glowworm và trải nghiệm đi thuyền.

Ruakuri lại nổi bật với hệ thống hang dài, các cấu trúc đá và trải nghiệm đi bộ dưới lòng đất.

Aranui không có dòng sông ngầm lớn như Glowworm Cave nhưng lại nổi bật bởi nhiều cấu trúc thạch nhũ.

Trong hành trình TSTtourist, điểm tham quan chính là Waitomo Glowworm Caves, phù hợp nhất với khách lần đầu muốn trải nghiệm hình ảnh biểu tượng của Waitomo.

Những điều nên biết trước khi bước vào hang

Waitomo khác khá nhiều so với một điểm tham quan ngoài trời.

Bên trong hang mát và có độ ẩm cao ngay cả khi New Zealand đang là mùa hè. Vì vậy, một lớp áo khoác mỏng vẫn hữu ích nếu cơ thể dễ lạnh.

Giày có độ bám tốt cũng phù hợp hơn giày có đế trơn bởi môi trường đá và độ ẩm có thể khiến một số khu vực dễ trượt.

Một lưu ý khác là không nên mặc định rằng có thể tự do dùng flash hoặc quay chụp ở mọi khu vực. Quy định trong hang có thể thay đổi theo từng trải nghiệm và mục đích bảo vệ môi trường cũng như chất lượng tham quan, vì vậy nên làm theo hướng dẫn của nhân viên tại thời điểm vào hang.

Người đi cũng nên chú ý đến sự yên tĩnh trong phần Glowworm Grotto.

Đây không chỉ là phép lịch sự với những người cùng thuyền, mà còn giúp chính trải nghiệm trở nên trọn vẹn hơn.

Bên ngoài hang, Department of Conservation cũng lưu ý buổi tối ở Waitomo có thể khá mát, vì vậy một lớp áo ấm nhẹ vẫn hữu ích ngay cả trong những tháng ấm hơn.

Từ Waitomo, Bắc Đảo tiếp tục kể câu chuyện địa chất ở Rotorua

Waitomo không đứng riêng trong hành trình New Zealand.

Sau khi rời hệ thống đá vôi và dòng nước ngầm, đoàn tiếp tục đến Rotorua - một khu vực có hoạt động địa nhiệt mạnh với hồ bùn nóng và hơi nước bốc lên từ mặt đất.

Hai nơi tạo thành một sự chuyển tiếp rất thú vị.

Waitomo cho thấy những gì nước có thể tạo ra khi tác động lên đá trong hàng triệu năm.

Rotorua lại cho thấy năng lượng nhiệt vẫn đang hoạt động ngay dưới bề mặt Bắc Đảo.

Đi tiếp đến Matamata, cảnh quan lại chuyển từ địa chất sang những đồng cỏ từng được điện ảnh biến thành The Shire.

Xem thêm: Du lịch New Zealand - Úc tháng 12: từ thiên nhiên Bắc Đảo đến mùa hè Sydney

Từ hang động thật đến thế giới tưởng tượng ở Matamata

Sau Waitomo và Rotorua, hành trình đi đến Hobbiton.

Sự thay đổi gần như hoàn toàn.

Bóng tối của hang động nhường chỗ cho những triền đồi xanh mở rộng dưới ánh nắng.

Điều thú vị là cả Waitomo lẫn Hobbiton đều khiến người ta có cảm giác bước vào một thế giới không thật, nhưng nguồn gốc lại hoàn toàn khác nhau.

Waitomo là sản phẩm của địa chất và sinh học.

Hobbiton là nơi một cảnh quan tự nhiên được điện ảnh lựa chọn rồi phát triển thành Middle-earth.

Xem thêm: Hobbiton New Zealand - bước vào ngôi làng Trung Địa giữa những đồi xanh Matamata

Hang đom đóm Waitomo trong hành trình cùng TSTtourist

Trong tour New Zealand - Úc 8 ngày 6 đêm, TSTtourist đưa đoàn từ Auckland đến Waitomo khoảng 190 km để tham quan Waitomo Glowworm Caves, trước khi tiếp tục khoảng 140 km đến Rotorua.

Khởi hành: tháng 12
Hãng bay: Jetstar Airways
Khách sạn: 4*
Giá tour: từ 93.880.000₫/khách

Điều làm hang đom đóm Waitomo đáng nhớ không chỉ là khoảnh khắc nhìn lên một trần hang đầy ánh sáng.

Đằng sau đó là hơn 30 triệu năm địa chất, nước vẫn tiếp tục đi qua đá, những cấu trúc khoáng chất lớn lên rất chậm và một loài côn trùng nhỏ đã biến khả năng săn mồi thành thứ ánh sáng khiến con người đi nửa vòng Trái Đất để tận mắt nhìn thấy.